Cong vẹo cột sống là tình trạng cong của cột sống sang một bên của trục cơ thể và vẹo xoay của các thân đốt sống theo trục của mặt phẳng ngang, các đốt sống bị cong sang một bên hoặc xoay phức tạp. Thông thường, đường cong có hình chữ S hoặc chữ C.
Đây là bệnh lý phổ biến với trẻ nhỏ và trẻ vị thành niên, bệnh cũng có thể gặp phải ở cả người trưởng thành. Tỉ lệ mắc bệnh và mức độ cong vẹo cột sống ở các bé gái cao hơn các bé trai.
Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh vẹo cột sống có thể để lại nhiều biến chứng nguy hiểm như ảnh hưởng tới các cơ quan khác, sự mất cân đối của cơ thể, rối loạn tư thế.
Tình trạng vẹo cột sống đang ngày một tăng lên, ảnh hưởng nhiều đến sự phát triển cơ thể của trẻ nhỏ, cản trở chiều cao, có thể gây biến dạng khung ngực, khung chậu, tác động xấu tới tim, phổi.
Cong vẹo cột sống ở trẻ người trưởng thành
Triệu chứng vẹo cột sống
Cong vẹo cột sống có thể nhận biết thông qua các dấu hiệu điển hình như:
Gai đốt sống không thẳng hàng.
Hai vai lệch, không bằng nhau, bên cao bên thấp.
Xương bả vai nhô ra bất thường, khoảng cách từ 2 mỏm xương đến bả vai không bằng nhau.
Tam giác eo tạo ra giữa thân và cánh tay có độ hẹp,rộng không bằng nhau.
Xương sườn lồi lên, rõ hơn so với bên còn lại, thắt lưng mất cân đối.
Vị trí của hông bất thường, chân dài chân ngắn.
Cơ thể lệch sang một bên, đầu không ở giữa hai vai.
Các dạng cong vẹo cột sống thường gặp
Có nhiều dạng cong vẹo cột sống khác nhau, trong đó một số dạng thường gặp gồm:
Vẹo cột sống bẩm sinh hay còn gọi là vẹo có căn nguyên
Cong vẹo cột sống bẩm sinh là tình trạng khiếm khuyết về độ cong ở mặt phẳng đứng ngang của cột sống từ khi trẻ mới sinh ra. Cứ 10.000 trẻ sơ sinh thì sẽ có 1 trẻ mắc cong vẹo cột sống bẩm sinh. Bệnh ít gặp hơn so với cong vẹo cột sống ở tuổi vị thành niên nhưng cũng gây ra nhiều ảnh hưởng tới sức khỏe và sự phát triển của trẻ.
áo chỉnh hình cho trẻ bị vẹo cột sống bẩm sinh
Vẹo cột sống tự phát hay còn gọi là vẹo không có căn nguyên
Vẹo cột sống tự phát hay còn gọi là vẹo cột sống vô căn, loại biến dạng cột sống thường gặp nhất trong nhóm bệnh lý cong vẹo cột sống. Biến dạng cột sống xuất hiện trong quá trình lớn lên và phát triển của trẻ. Bệnh diễn biến nhanh nhất ở độ tuổi dậy thì, từ 12-14 tuổi với bé gái và 13-15 tuổi ở bé trai.
Bên cạnh cong vẹo cột sống, bệnh nhân có thể gặp các biến dạng về xương sườn, khung chậu và tổng thể cơ thể.
Vẹo cột sống thần kinh cơ
Vẹo cột sống thần kinh cơ xảy ra do các tổn thương về thần kinh, tủy sống và não bộ ảnh hưởng đến các cơ dưới tổn thương gây ra dị tật về cơ tác động đến hình dạng đốt sống.
Tình trạng thần kinh xảy ra khi có tổn thương dây thần kinh, tổn thương não do chấn thương, tai nạn, bệnh tật, ảnh hưởng tới con đường thần kinh cơ bắp từ não tới tủy sống.
Tình trạng cơ bắp như teo cơ cột sống, loạn dưỡng cơ Duchenne ngăn chặn các cơ hoạt động dẫn đến tình trạng vẹo cột sống.
Chẩn đoán Cong vẹo cột sống
Vẹo cột sống được chẩn đoán bằng X-quang đứng ở toàn bộ cột sống từ phía sau và bên cạnh giúp bác sĩ đo đạc được độ cong bất thường của cột sống.
Chụp cộng hưởng từ MRI cột sống thường được chỉ định cho những bệnh nhân có ít triệu chứng hoặc có triệu chứng đau lan xuống chân để kiểm tra các tổn thương do chèn ép thần kinh.
Cũng như chụp MRI, chụp cắt lớp vi tính CT cho hình ảnh rõ nét giúp Bác sĩ đánh giá tình hình của những bệnh nhân có triệu chứng ở chân hoặc các dấu hiệu về tổn thương dây thần kinh.
Phương pháp điều trị Cong vẹo cột sống
Bệnh cong vẹo cột sống có thể chữa được, đặc biệt là phát hiện ở giai đoạn sớm. Có nhiều phương pháp điều trị bệnh cong vẹo cột sống, phù hợp với tình trạng của mỗi bệnh nhân. Bác sĩ có thể chỉ định thực hiện một hoặc nhiều phương pháp điều trị dưới đây:
– Mặc áo chỉnh hình
Áo nẹp chữa cong vẹo là phương pháp an toàn, không xâm lấn giúp giảm đau đớn bằng cách hỗ trợ cột sống từ phía bên ngoài, đồng thời ổn định cấu trúc của xương sống. Đây là phương pháp điều trị được nhiều người lựa chọn để thay thế cho phẫu thuật trong các trường hợp không thể thực hiện phẫu thuật do thể trạng yếu và các lí do khác.
VỀ PHƯƠNG PHÁP MẶC ÁO CHỈNH HÌNH:
Vât liệu làm áo chỉnh hình tại VN bao gồm 3 loại chính:
Tấm nhựa PP với sự ưu tiên là không dị ứng da,nhẹ nhàng và sửa chữa,vệ sinh dễ dàng,
Da trâu, bò với ưu tiên vật liệu dễ kiếm và tạo sự mềm mại, thoải mái khi mặc cho người sử dụng
Khung thanh kim loại
Hiện tại trên thế giới đang sử dụng 2 loại là :
-Brace for scoliosis : Loại áo nắn chỉnh 3 điểm theo từng bệnh nhân
– Boston brace : Loại sản xuất trước theo size rồi dán điểm đẩy bằng miếng có sẵn
Với các trường hợp có độ cong cao quá mức phải thiết kế mặc cả áo Ngày+áo Đêm
Mặc định thời gian định dạng có hiệu quả cao phải trên 12h / ngày và kết hợp với tập PHCN thời gian khoảng 20-30 phút trước khi mặc áo nẹp
Điều trị cong vẹo cột sống là một quá trình phức tạp vì vậy cần có sự kết hợp giữa việc điều trị theo phác đồ của bác sĩ chuyên khoa và việc luyện tập hằng ngày của các cháu để giúp việc nắn chỉnh cột sống đạt hiệu quả tốt nhất.
– Vật lý trị liệu:
Vật lý trị liệu chữa cong vẹo cột sống được áp dụng trong những trường hợp bệnh nhẹ, giúp bệnh nhân duy trì tư thế đúng, tránh phải phẫu thuật. Mục đích của vật lý trị liệu trong điều trị bệnh vẹo cột sống là:
Điều chỉnh biến dạng trong 3 mặt phẳng: Đứng dọc, đứng ngang và nằm ngang
Hỗ trợ tư thế đúng, tăng sức mạnh cơ
Kiểm soát các hoạt động, tăng cường vận động của cột sống
Gia tăng dung tích phổi
Tùy thuộc vào tình trạng của từng người mà bệnh nhân sẽ được tư vấn những bài tập phù hợp. Bệnh nhân có thể luyện tập thường xuyên góp phần nâng cao hiệu quả điều trị cong vẹo cột sống tại nhà.
– Can thiệp phẫu thuật:
Cong vẹo cột sống có thể cần phải can thiệp điều trị bằng phương pháp phẫu thuật nếu mức độ cong vẹo quá nặng, ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống mà không thể điều trị bằng các phương pháp khác.
